Проектот е финансиран од Европската Унија
Со критично мислење до граѓани со медиумска умешност - КриТинк
Mendim kritik për qytetarë me shkathësi mediatike - CriThink
Critical Thinking for Mediawise Citizens - CriThink
Home Blog

Изненадувањето на ДУИ потона во море од шпекулации

Фото: bdi.mk

Една нејасна изјава беше доволна за да предизвика море од шпекулации во медиумскиот простор. Најавата на ДУИ дека подготвуваат изненадување кое ќе го соопштат на нивниот роденден, за медиумите беше доволна причина да почнат на големо да нагаѓаат за што станува збор и какво е изненадувањето. Но, ниту еден медиум не погоди и не објави точна информација кое е изненадувањето на ДУИ. Напротив, се објавија тон невистини и шпекулации кои, како што подоцна се покажа, беа далеку од вистинската информација

 

Пишува: Симона Атанасова

 

Најавата за изненадувањето прв ја соопшти лидерот на ДУИ, Али Ахмети при посета на Општина Липково каде што ја пушти во употреба петтата спортска сала во оваа општина.

На 5 јуни, повторно, нашето семејство ќе излезе со платформа која првично ќе биде дискутабилна и со големи дебати како што се дебатираше за „Првиот албански премиер.

Ден подоцна, неизвесноста околу изненадувањето дополнително ја подгреа и премиерот, Зоран Заев, кој исто така помпезно го најави изненадувањето на ДУИ.

ДУИ има убава работа да соопшти во сабота. Убава затоа што е целосно во корелација во работењето на Владата, затоа што е модерна и соодветна на 21 век. Мене ме бендисува тоа што вака се размислува во највисоките органи и тела на ДУИ. Јас ќе оставам ДУИ да соопшти затоа што тоа е нивна агенда, нормално споделена со нас. Ќе ги препознаете голем број од државните политики како биле вградени согласно новата агенда која ја има ДУИ. Јас верувам дека сето тоа е во духот на унапредување на севкупниот политички амбиент во државата. Еве, ние во СДСМ направивме сериозни промени, непосредни избори со 50 проценти жени и мажи, поголема застапеност на младите итн. А тоа ДУИ што го прави е навистина освежување и убава новина, ама секако тоа е право на ДУИ да го соопшти.

По овие две изјави, медиумите почнаа да го поврзуваат изненадувањето на ДУИ со локалните избори кои треба да се одржат есенва.

Прво почнаа да се шират шпекулации дека коалициските партнери СДСМ и ДУИ ќе настапат со заеднички кандидат за градоначалник на Град Скопје кој ќе биде етнички Албанец. Дел од медиумите објавија дека е можно ДУИ да објави кандидат за градоначалник на Скопје од редовите на ДУИ кој ќе биде Македонец, а дел шпекулираа дека ДУИ ќе го поддржи актуелниот градоначалник на Скопје, Петре Шилегов за негов втор мандат.

Потоа медиумите од нигде никаде почнаа да лицитираат и со конкретни имиња за тоа кој би бил предложениот кандидат етнички Албанец за градоначалник на Град Скопје.

Овие шпекулации поттикнаа дополнителни шпекулации за односот помеѓу сегашниот градоначалник на Град Скопје, Петре Шилегов и премиерот и лидер на СДСМ, Зоран Заев и можната повторна кандидатура на Шилегов за татко на главниот град.

 

Но, кое беше навистина изненадувањето на ДУИ?

Изненадувањето коешто лидерот на ДУИ Али Ахмети го соопшти на 5 јуни, на денот на роденденот на партијата, немаше апсолутно никаква врска со кандидат за градоначалник кој ќе биде Албанец, ниту со каков било заеднички кандидат помеѓу СДСМ и ДУИ или договорена коалиција.

Изненадувањето на Ахмети беше одлуката ДУИ да ја прифати еколошката зелена агенда.

Единствената поврзаност на изненадувањето со локалните избори е тоа што Ахмети изјави дека во пресрет на есенските локални избори, ќе започнат нова политика за еколошка правда и квалитетен живот и дека зелената агенда станува дел од ДУИ. Воопшто, пак, не стана збор за каков било градоначалник или предизборна коалиција.

На 19-иот роденден на ДУИ започнуваме нова политика и директно дејствување, политика за еколошка правда и квалитетен живот. Денес, Демократската унија за интеграција како целина ја прифаќа зелената агенда како дел од европските зелени напори и ја додава на програмските столбови како приоритет. Се фокусираме целосно на квалитетот на животот, условите за живот, развојот, квалитетно образование и здравство, неселективна правда, дигитализација, социјални политики, инфраструктура, економија и животна средина. Дојде време да ја отвориме вратата и да ги прифатиме овие политики за зелена, безбедна, развиена и здрава иднина. Ова е она што вие, младите, го барате. Младите бараат услови за живот како нивните врсници на запад, работни места како и модерна животна средина, рече Ахмети.

Иако, првичната изјава на лидерот на ДУИ беше иницијална каписла за подгревање на шпекулациите за етнички Албанец градоначалник на Скопје, сепак медиумите без никакви дополнителни проверки и со полна пареа стартуваа со објавување на море од шпекулации. Сите тие шпекулативни и сензационалистички објави, кои привлекоа големо внимание кај јавноста и особено на социјални мрежи, на крајот се покажаа како неточни.

Новинарските правила се јасни – медиумите треба да бидат воздржани и да објавуваат само точно проверени информации, без разлика што некогаш дел од агендата на политичарите е да подгреат и предизвикаат шпекулации за одредена тема само за да го осетат пулсот на јавноста.

 

Лага е дека Мерко ѝ се обратил на новинарката со вулгарни зборови

[Рецензија: Мерко кон новинaрка: Heпиcмена си и не би те **ел]

Написот што го рецензираме нема проблем со содржината, туку со насловот. Тој има за цел да собере што е можно повеќе кликови.

Линк до оригиналниот напис: Мерко кон новинaрка: Heпиcмена си и не би т **ел

Датум и време на објавување: 14.06.2021

Датум на рецензирање: 17.06.2021

Рецензент: Ана Анастасовска

Рецензираме напис кој има непрофесионален наслов, односно тој е класичен кликбејт наслов кој има за цел да предизвика поголемо внимание. Насловот тврди дека градоначалникот на Струга, Рамиз Мерко ѝ упатил вулгарни зборови на новинарката од „Алфа“ телевизија. Но, тоа не е така. Во конкретниот случај,  намерно е избран наслов со недоличен тон и притоа на струшкиот градоначалник му се припишуваат вулгарности кои тој не ги кажал.

Написот сам по себе нема проблем со содржината, очигледно е дека е преземен од „Алфа“ телевизија, но во него не е цитиран изворот од каде е преземен, ниту пак, има линк до истиот. Новинарските професионални норми и стандарди налагаат кога некоја вест ќе се преземе од друг медиум, особено како во случајов кога веста се презема комплетно, да се стави линк до изворот.

Понатаму, насловот на текстот вели дека градоначалникот на Струга Мерко, ја навредил новинарката на Алфа, дека е неписмена и наводно и рекол „не би те **ел“. Точно е дека Мерко на репликата на новинарката: „писмена сум знам да читам“,  ѝ возвраќа: „не си“, што може да се слушне и во видеото поставено под веста (од 1,30 до 1,33 минута). Реакција и осуда на ваквиот однос на Мерко кон новинарите имаше и од Здружението на новинари.

Меѓутоа, Мерко во комуникацијата со новинарката воопшто не употребува таков вулгарен речник како што се имплицира во насловот, односно  тој не кажажува: „не би те **ел“. Ова е класична измислица.

И токму со ваквата конструкција се прекршени основните принципи на однесување на новинарите, наведени во етичкиот Кодекс:

Основна задача на новинарите е да ја почитуваат вистината и правото на јавноста да биде информирана во согласност со член 16 од нашиот Устав.

Новинарите имаат улога да пренесуваат информации, идеи и мислења и право да коментираат. Почитувајќи ги етичките вредности и професионалните стандарди во пренесувањето на информациите, новинарите ќе бидат чесни, објективни и точни.

Најава за вебинар: Хуморот и сатирата како алатка за ширење на медиумска писменост

На 21.06.2021 од 11:00 до 12:00 часот

Во текот на изминатите 36 месеци во рамките на проектот КриТинк, Метаморфозис додели грантови и соработуваше со 17 локални/регионални граѓански организации за спроведување на проекти посветени на медиумската писменост во 8те плански региони на земјата вклучително и градот Скопје. Повеќето од овие проекти за своја целна публика ги имаа младите средношколци  и основци. Иако пристапот беше различен, бидејќи некои директно ги вклучуваа младите да работат и да креираат во самото спроведување на проектите, а некои од нив преку видео спотови кои вклучуваа хумор и сатира ги разработуваа темите за медиумската (не)писменост кај нас.

За употребата на хуморот и сатирата како едукативни пристапи во ширењето на медиумската писменост и за искуствата од ваквиот пристап на вебинарот ќе говорат:

Ана Караманди и Бисера Бијелиќ – Стојчевска од граѓанската организација „Ганимед“ од Битола  и Лилјана Танчева од „Мултус“ од Гевгелија.

Модератор на вебинарот ќе биде Виолета Глигороска од „Метаморфозис“

Вебинарот ќе одржи на 21.06.2021 од 11:00 до 12:00 часот и ќе се емитува во живо на Фејсбук страницата на КриТинк: https://www.facebook.com/kritink.mk/ 

Проектот “Со критичко мислење до граѓани со медиумска умешност – КриТинк” го спроведува Фондацијата Метаморфозис во партнерство со Евротинк. Проектот е финансиран од Европската Унија.

Најава за вебинар: Проверка на факти на содржини од „Фејсбук“

Од август 2020 година, порталот Вистиномер, како независен сајт за проверка на факти, соработува со Фејсбук на разоткривање и означување на дезинформациите што се објавуваат на оваа социјална мрежа. На овој вебинар членови на редакцијата (уредници и проверувачи на факти) ќе расправаат за предизвиците со кои се сретнуваат при раскринкувањето на дезинформациите на Фејсбук, нападите врз нив и врз вработените од Фондацијата Метаморфозис (издавачот на Вистиномер), кои се појавија со почетокот на оваа соработка, но и начинот на работа и доделување на рејтинзите, дезинформациите што ги рецензираме, како и преглед и анализа на состојбата со дезинформациите во земјава.

Вебинарот ќе се одржи на 22 јуни со почеток од 15.00 часот. Едночасовниот вебинар ќе го модерира Филип Стојановски раководител на проектот КриТинк, а на темата ќе дебатираат Владимир Петревски, Мирослава Бурнс и Ана Анастасовска.

 Вебинарот ќе се емитува во живо на Фејсбук страницата на КриТинк.

Проектот “Со критичко мислење до граѓани со медиумска умешност – КриТинк” го спроведува Фондацијата Метаморфозис во партнерство со Евротинк. Проектот е финансиран од Европската Унија.

Најава за вебинар: Борба против дезинформации за Ковид-19

Речиси паралелно со појавата на ковид-19 пандемијата се појави и бура од дезинформации поврзани со неа. Брзината со која дезинформациите и се креираа и се ширеа низ цел свет беше невидена дотогаш. За само месец-два, дезинформациите за ковид-19 достигнаа ниво и опсег какви што на тие од областа на политиката им беа потребни години.

Вебинарот на тема „Борба против дезинформации за ковид-19“ ќе се одржи на 16 јуни 2021 година (среда) oд 15 часот, и ќе може да се следи во живо преку „Фејсбук“. Приклучете се на настанот на „Фејсбук“ за да добиете потсетување пред почетокот.

На овој вебинар ќе бидат презентирани резултатите на истражувања направени во рамките на проектот „Со критичко мислење до граѓани со медиумска умешност – Критинк“, како и студијата на дезинформациите поврзани со ковид-19 спроведена во партнерство меѓу Фондацијата за интернет и општество „Метаморфозис“ и Фондацијата за слободата „Фридрих Неуман“.

При тоа, учесниците ќе може да ги слушнат мислењата на проверувачите на факти кои секојдневно се борат против теориите на заговори во кои 5Г-технологијата за мобилни комуникации се поврзува со пандемијата, постојаните тврдења за наводни мрачни сили кои намерно ја заразуваат светската популација, дезинформациите за лукот, кој е прогласуван и за лек и за вакцина истовремено и многу, многу други. Ќе чуете како се развиваа и ширеа дезинформациите за ковид-19 ширум светот и кај нас, во земјава, а експерти од областа на проверка на факти ќе понудат размислувања за тоа како овие невистини ќе се развиваат во иднина и во што евентуално би се претвориле по пандемијата.

Едночасовниот вебинар ќе го модерира Филип Стојановски раководител на проектот КриТинк, а на темата ќе презентираат:
– Владимир Петревски, уредник на Вистиномер и КриТинк
– Мирослава Бурнс, новинарка
– Ана Анастасовска, новинарка и уредничка
– д-р Миралем Јукиќ, претставник на Здружение на лекари специјализанти (ЗЛС), вработен во Брза помош Скопје

Вебинарот ќе се емитува во живо на фејсбук-страницата на „Критинк“ на македонски јазик.

Проектот „Со критичко мислење до граѓани со медиумска умешност – Критинк“ го спроведува Фондацијата „Метаморфозис“ во партнерство со „Евротинк“. Проектот е финансиран од Европската Унија.